martes, 17 de enero de 2012
miércoles, 4 de enero de 2012
Poboacións da Galiza
Na imaxe superior podemos ver as transitadas rúas de Triacastela, vila pola cal transcurre o camiño de Santiago e pasan centos de peregrinos o ano. Seu nome deriba que antigamente tivo tres castelos, esta fermosa vila atopase na bisbarra de Sarria na provincia de Lugo, e nela viven algo menos de 800 habitantes.
Imaxe da antiga e monumental Baiona, os pes do fin da ría de Vigo. No ano 1493 esta vila foi a primeira da Europa en recibir o descubriomento de América o atracar nela a carabela A Pinta, cun importante pasado a día de hoxe destaca polo turismo.
A vila de Taboadela e o principal núcleo do concello co mesmo nome, atopase no interior da provincia de Ourense na depresión Allariz-Maceda. conta con pouco máis de 1.500 habitantes.
Antiga Gallaecia: As Torres do Oeste
As Torres do Oeste nos chegan a día de hoxe como os restos dun sistema defensivo medieval situadas no fondo da ría de Arousa na desembocadura do Ulla, no concello de Catoira, provincia de Pontevedra.
As torres serviron de defensa contra a pirateria vikinga, xa que estes a partires do século IX acosaban a costa galega, é ameazaban con retornar o Río Ulla para asi logo atacar e saquear a sede episcopal de Iria Flavia (Padrón) e Santiago. Estas xentes de orixe escandinavo eran coñecidos na Idade Media como normandos (xente do norte), é buscaban atacar para saquear importantes templos da igrexa, pois tiñan moitas riquezas e atopabanse mal defendidos.
O orixe deste recinto arqueolóxico ben de época castrexa, onde na zona habia un castro como demostran novas escavacións na base dunha das torres. Máis tarde, en época romana tamén oubo edificacións dunhas torres o parecer chamadas "Turris Augusti", para posteriormente entorno o século X ser reforzadas para combatelos saqueadores normandos. Trala morte nese século do bispo-guerreiro Sisnacio de Iria Flavia moi preto delas, morto ante os vikingos no intento de frealos a que non se adentrasen en terras do interior cara Compostela, seus sucesores trataron de reforzalas para unha mellor defensa no tramo da ría de Arousa a Santiago.
Nos seguintes séculos XI e XII os bispos sucesores de Sisnacio, sobre todo no XI Crésconio fai importantes reformas e fortalece moito máis as Torres ante a perigosa ameaza das costas polas xentes escandinavas. Máis tarde no XII remata as obras o famoso bispo de Compostelán Diego Xélmirez, co cal o recinto e un impresionante bastión que conta con sete torres amuralladas e unha capela que aínda se conserva a día de hoxe. Nesa época formaban parte dunha gran fortificación da Ría de Arousa xunto a outras torres como as da Lanzada ou a de San Sadurniño.
Pero apartires do siglo XV comeza a súa decadencia e abandono, no XVI ata derrumbanse gran parte delas.
A día de hoxe conservase parte da estrutura de dúas torres, e outra terceira máis deteriorada. Tamén se conserva a capela de Xélmirez, asi como resto dos foxos e murallas o redor do recinto.
Pero no primeiro domingo de agosto estas torres reviven nunha das máis fermosas romarías da Galiza, tratase do desembarco vikingo de Catoira. Nesta romaría as torres voltan ser coñecidas co emblematico nome de "Castellum Honesti" e os veciños de Catoira, vestidos como os antigos normandos é en barcos replicas dos antigos mariñeiros do norte, desembarcan na beira das torres e saquean os seus redores, en homenaxe as antigas expedicións normandas contra as costas galegas.
Restos de vivendas castrexas baixo os cimentos de unha torre.
As torres serviron de defensa contra a pirateria vikinga, xa que estes a partires do século IX acosaban a costa galega, é ameazaban con retornar o Río Ulla para asi logo atacar e saquear a sede episcopal de Iria Flavia (Padrón) e Santiago. Estas xentes de orixe escandinavo eran coñecidos na Idade Media como normandos (xente do norte), é buscaban atacar para saquear importantes templos da igrexa, pois tiñan moitas riquezas e atopabanse mal defendidos.
O orixe deste recinto arqueolóxico ben de época castrexa, onde na zona habia un castro como demostran novas escavacións na base dunha das torres. Máis tarde, en época romana tamén oubo edificacións dunhas torres o parecer chamadas "Turris Augusti", para posteriormente entorno o século X ser reforzadas para combatelos saqueadores normandos. Trala morte nese século do bispo-guerreiro Sisnacio de Iria Flavia moi preto delas, morto ante os vikingos no intento de frealos a que non se adentrasen en terras do interior cara Compostela, seus sucesores trataron de reforzalas para unha mellor defensa no tramo da ría de Arousa a Santiago.
Nos seguintes séculos XI e XII os bispos sucesores de Sisnacio, sobre todo no XI Crésconio fai importantes reformas e fortalece moito máis as Torres ante a perigosa ameaza das costas polas xentes escandinavas. Máis tarde no XII remata as obras o famoso bispo de Compostelán Diego Xélmirez, co cal o recinto e un impresionante bastión que conta con sete torres amuralladas e unha capela que aínda se conserva a día de hoxe. Nesa época formaban parte dunha gran fortificación da Ría de Arousa xunto a outras torres como as da Lanzada ou a de San Sadurniño.
Pero apartires do siglo XV comeza a súa decadencia e abandono, no XVI ata derrumbanse gran parte delas.A día de hoxe conservase parte da estrutura de dúas torres, e outra terceira máis deteriorada. Tamén se conserva a capela de Xélmirez, asi como resto dos foxos e murallas o redor do recinto.
Pero no primeiro domingo de agosto estas torres reviven nunha das máis fermosas romarías da Galiza, tratase do desembarco vikingo de Catoira. Nesta romaría as torres voltan ser coñecidas co emblematico nome de "Castellum Honesti" e os veciños de Catoira, vestidos como os antigos normandos é en barcos replicas dos antigos mariñeiros do norte, desembarcan na beira das torres e saquean os seus redores, en homenaxe as antigas expedicións normandas contra as costas galegas.
Restos de vivendas castrexas baixo os cimentos de unha torre.
Galiza nostálxica
Lavandeiras do O Rosal no 1960.
Pastor no concello de Avión, Ourense
Alfareiras indo para o mercado en Buño, A Coruña
Mariscadoras en Lourido, Pontevedra, mariscando no 1982.
Mulleres labregas.
A Illa de Toraña no ano 1960
Galiza destruída: O encoro de Belesar
O encoro de Belesar na provincia de Lugo e un xigante pantano artificial creado polo home de case 2.000 Ha e 54 Km de longo. Máis súa construcción trouxo máis estragos para os veciños da zona que ventaxas, pois este monstro no Río Miño afectou os concellos de Taboada, Chantada, O Saviñao, Paradela, O Páramo, Guntín e Portomarín. Moitisimas aldeas e vilas desapareceron baixo as súas augas polo progreso humano.
Ese foi o caso da vila de Portomarín, a cal nacia na ribeira do Miño co camiño de Santiago. Esta vila xacobea era onde cruzaban o Río Miño os peregrinos, era un importante centro da comarca onde no ano 1931 a súa igrexa románica de San Xoán fora declarada monumento nacional. Pouco despois no 1946 toda a vila fora nomeada Conxuto Histórico-Artístico, mesmo asi isto non foi suficiente para que escapara das garras do capitalismo e o negocio dos cartos, pois nos anos 50 comezaronse a murmurar o interese de construir a presa de Belesar. Asi no 1963 inaugurabase a presa desaparecendo baixo as augas a antiga histórica Portomarín.
Fotos da antiga vila de Portomarín, que fora declarada Conxunto Histórico-Artístico no 1946.
A nova vila foi transladada os redores, o monte de Cristo, onde súa igrexa de San Xoán foi trasladada pedra por pedra. A vila nova foi diseñada polo arquitecto Pons Sorolla e a inauguración da presa, que presumia de ser das máis modernas da Europa acudiu o propio xefe de estado Francisco Franco entre outras autoridades, seguramente para ver súa gran obra de enxeñería. Mentres os habitantes de Portomarín, calados ante o caudillo, vían como as augas inundaban seus fogares, súas vidas e as vidas dos seus antepasados sen poder facer absolutamente nada máis que calar en silenzo con raiba.
Vista dos restos da antiga Portomarín e a vila actual.
Pero o caso de Portomarín non foi só, pois moitísimas aldeas da ribeira máis seus habitantes tiveron que abandoar seus fogares para voltar empezar en novas aldeas nunha época tan dificil como foron os anos 60 na Galiza.
Outro caso destacado foi a da aldea de Candáz, en Chantada. Esta situabase nun pronunciado outeiro sobre o Río Miño e debaixo seus cimentos escodia un fermoso pasado. Candáz ou Castro Candáz fora un antigo asentamento fortificado na Idade de Ferro, e decir un castro, situado nun enclave estratéxico. Tal era seu punto inexpugnébel, que durante a Idade Media comberterase nunha fortaleza. Antes de quedar baixo as augas do encoro e formar parte da Galiza sumerllida, Cadáz era unha aldea chea de historia e lendas rodeada de bancais nas ladeiras do Miño para o cultivo da vide. Agora tan só podese ver seus restos nos meses de seca da presa resurxindo impresionante e poderosa entre as augas do Miño.
Restos da aldea de Chandaz, a cal só podese ver nos meses de seca da presa.
E neses meses de verán coa presa baixa de niveis cando un paseando pola antiga ribeira do Miño atopase con centos de restos, os cales voltan aparecer como pantasmas de outros tempos. Restos de casas, alpendres, camiños, cemiterios e mesmo pontes voltan a ser visibles despois de pasar moito tempo baixo as augas. Máis seguramente os antigos habitantes da ribeira cada vez que ven eses restos se lle enche o peito de sentimentos e nostalxia, pois o que son agora ruinas noutro tempo foi seu medio, súa vida e identidade.
Ese foi o caso da vila de Portomarín, a cal nacia na ribeira do Miño co camiño de Santiago. Esta vila xacobea era onde cruzaban o Río Miño os peregrinos, era un importante centro da comarca onde no ano 1931 a súa igrexa románica de San Xoán fora declarada monumento nacional. Pouco despois no 1946 toda a vila fora nomeada Conxuto Histórico-Artístico, mesmo asi isto non foi suficiente para que escapara das garras do capitalismo e o negocio dos cartos, pois nos anos 50 comezaronse a murmurar o interese de construir a presa de Belesar. Asi no 1963 inaugurabase a presa desaparecendo baixo as augas a antiga histórica Portomarín. 
Fotos da antiga vila de Portomarín, que fora declarada Conxunto Histórico-Artístico no 1946.A nova vila foi transladada os redores, o monte de Cristo, onde súa igrexa de San Xoán foi trasladada pedra por pedra. A vila nova foi diseñada polo arquitecto Pons Sorolla e a inauguración da presa, que presumia de ser das máis modernas da Europa acudiu o propio xefe de estado Francisco Franco entre outras autoridades, seguramente para ver súa gran obra de enxeñería. Mentres os habitantes de Portomarín, calados ante o caudillo, vían como as augas inundaban seus fogares, súas vidas e as vidas dos seus antepasados sen poder facer absolutamente nada máis que calar en silenzo con raiba.
Vista dos restos da antiga Portomarín e a vila actual.Pero o caso de Portomarín non foi só, pois moitísimas aldeas da ribeira máis seus habitantes tiveron que abandoar seus fogares para voltar empezar en novas aldeas nunha época tan dificil como foron os anos 60 na Galiza.
Outro caso destacado foi a da aldea de Candáz, en Chantada. Esta situabase nun pronunciado outeiro sobre o Río Miño e debaixo seus cimentos escodia un fermoso pasado. Candáz ou Castro Candáz fora un antigo asentamento fortificado na Idade de Ferro, e decir un castro, situado nun enclave estratéxico. Tal era seu punto inexpugnébel, que durante a Idade Media comberterase nunha fortaleza. Antes de quedar baixo as augas do encoro e formar parte da Galiza sumerllida, Cadáz era unha aldea chea de historia e lendas rodeada de bancais nas ladeiras do Miño para o cultivo da vide. Agora tan só podese ver seus restos nos meses de seca da presa resurxindo impresionante e poderosa entre as augas do Miño.
Restos da aldea de Chandaz, a cal só podese ver nos meses de seca da presa.E neses meses de verán coa presa baixa de niveis cando un paseando pola antiga ribeira do Miño atopase con centos de restos, os cales voltan aparecer como pantasmas de outros tempos. Restos de casas, alpendres, camiños, cemiterios e mesmo pontes voltan a ser visibles despois de pasar moito tempo baixo as augas. Máis seguramente os antigos habitantes da ribeira cada vez que ven eses restos se lle enche o peito de sentimentos e nostalxia, pois o que son agora ruinas noutro tempo foi seu medio, súa vida e identidade.
Cultura e tradicións: Os muiños
Os muiños veñen sendo un antigo símbolo de identidade da vida cotidia dos labregos galegos, pois nel aparte de moer era sitio de reunión, namorar, é de lembrar lendas e historias mentres a roda moia o preciado gran.
Na Galiza sobreviven preto das correntes de auga centos de muiños, case todos traballaban con estas correntes que facian mover súas helices ou rodicios para que estes a súa movesen na parte superior as "móas" ou pedras do muiño, un gran exemplo de este tipo de muiño típico da Galiza o temos na foto superior dos muiños do Río Baroxa, no concello de Barro (Pontevedra). Tamén se conserva algún resto de muiño de vento, como o que podemos ver na foto inferior no Monte Tetón, en Tebra, Tomiño (Pontevedra).
A maioria atopanse a día de hoxe abandoados e caendose, outros restaurados e voltos a abandoar, e algúns con máis sorte arranxados e formando parte de fermosos routeiros que nos recordan máis de preto noso pasado. Un gran exemplo e o routeiro dos muiños do Picón e Folón, no concello de O Rosal, Pontevedra, os cales atopanse aparte nun enclave paisaxístico fermoso como vemos nas fotos de abaixo.
Os muiños maioritariamente tiñan varios donos, e eran coñecidos polos nomes destes. Os donos alugaban os muiños, moitas veces por parte do moido polas persoas que non tiñan muiño. En moitos casos atopabanse moi lexanos das zonas rurais polo que o camiño faciase longo e sorte tiñan os que despuñan dunha mula de carga e non tiñan que levalo o lombo os grans. Ese é o caso dos muiños do Folón que vemos na imaxe superior, os cales topabanse lexanos e cun dificil acceso.
Cando habia moita demanda dos muiños tamén traballabase pola noite no muiño, onde contabanse lendas, cantabanse cantares ou mesmo tentaban espantar os lobos da zona. Na moega que era un recipinte de madeira enriba da móa, votabase o gran que iba caíndo pouco a pouco na pedra para moerse, asi pasabase horas ata moer o que cada un levase para despois pasar o seguinte... Moitos muiños estaban pegados, como os que vemos na foto superior no Río Xabriña, en Paraños (O Covelo-Pontevedra), mentres que outros estaban a grandes distancias entre eles, o que facia o traballo máis solitario, como o da imaxe inferior en Cillarga, Ribadetea (Ponteareas-Pontevedra)
E unha magoa que onde nosos avós traballaban, cantaban e mesmo namoraban hoxe atopense abandoados e derrumbandose, como grandes estruturas perdidas na oscuridade e penumbras... pois o progreso os fixo desaparecer e perderse no tempo, aínda asi nalgúns lugares surxen ideas como recuperalos para podelos aprobeitar para crear enerxía eléctrica coa corrente das augas, é asi non queden como parte do gran patrimonio galego perdido polo progreso, como o muiño que vemos na parte inferior en Ézaro (Dumbria-A Coruña), que se atopa a escasa distancia dunha central eléctrica moderna.
Na Galiza sobreviven preto das correntes de auga centos de muiños, case todos traballaban con estas correntes que facian mover súas helices ou rodicios para que estes a súa movesen na parte superior as "móas" ou pedras do muiño, un gran exemplo de este tipo de muiño típico da Galiza o temos na foto superior dos muiños do Río Baroxa, no concello de Barro (Pontevedra). Tamén se conserva algún resto de muiño de vento, como o que podemos ver na foto inferior no Monte Tetón, en Tebra, Tomiño (Pontevedra).
A maioria atopanse a día de hoxe abandoados e caendose, outros restaurados e voltos a abandoar, e algúns con máis sorte arranxados e formando parte de fermosos routeiros que nos recordan máis de preto noso pasado. Un gran exemplo e o routeiro dos muiños do Picón e Folón, no concello de O Rosal, Pontevedra, os cales atopanse aparte nun enclave paisaxístico fermoso como vemos nas fotos de abaixo.
Os muiños maioritariamente tiñan varios donos, e eran coñecidos polos nomes destes. Os donos alugaban os muiños, moitas veces por parte do moido polas persoas que non tiñan muiño. En moitos casos atopabanse moi lexanos das zonas rurais polo que o camiño faciase longo e sorte tiñan os que despuñan dunha mula de carga e non tiñan que levalo o lombo os grans. Ese é o caso dos muiños do Folón que vemos na imaxe superior, os cales topabanse lexanos e cun dificil acceso.
Cando habia moita demanda dos muiños tamén traballabase pola noite no muiño, onde contabanse lendas, cantabanse cantares ou mesmo tentaban espantar os lobos da zona. Na moega que era un recipinte de madeira enriba da móa, votabase o gran que iba caíndo pouco a pouco na pedra para moerse, asi pasabase horas ata moer o que cada un levase para despois pasar o seguinte... Moitos muiños estaban pegados, como os que vemos na foto superior no Río Xabriña, en Paraños (O Covelo-Pontevedra), mentres que outros estaban a grandes distancias entre eles, o que facia o traballo máis solitario, como o da imaxe inferior en Cillarga, Ribadetea (Ponteareas-Pontevedra)
E unha magoa que onde nosos avós traballaban, cantaban e mesmo namoraban hoxe atopense abandoados e derrumbandose, como grandes estruturas perdidas na oscuridade e penumbras... pois o progreso os fixo desaparecer e perderse no tempo, aínda asi nalgúns lugares surxen ideas como recuperalos para podelos aprobeitar para crear enerxía eléctrica coa corrente das augas, é asi non queden como parte do gran patrimonio galego perdido polo progreso, como o muiño que vemos na parte inferior en Ézaro (Dumbria-A Coruña), que se atopa a escasa distancia dunha central eléctrica moderna.
Natureza do páis dos mil ríos
Aqui un pouco de flora galaica que teño atopado por distintas zonas da Galiza.
Monte de castiñeiros autóctonos (Castanea sativa) en plena Serra do Courel, nos redores da aldea de Vilar, concello de O Folgoso do Courel (Lugo).
Impresionantes piñeiros mansos (Pinus pinea) parroquia ponteareán de Celeiros, Pontevedra.
Fermosa Aciñeira (Quercus ilex) no alto do Monte da Peneda, en Soutomaior (Pontevedra)
Carballos (Quercus robur) de gran tamaño a orillas do Río Tea, na bisbarra do O condado (Pontevedra)
Monte de castiñeiros autóctonos (Castanea sativa) en plena Serra do Courel, nos redores da aldea de Vilar, concello de O Folgoso do Courel (Lugo).
Impresionantes piñeiros mansos (Pinus pinea) parroquia ponteareán de Celeiros, Pontevedra.
Fermosa Aciñeira (Quercus ilex) no alto do Monte da Peneda, en Soutomaior (Pontevedra)
Carballos (Quercus robur) de gran tamaño a orillas do Río Tea, na bisbarra do O condado (Pontevedra)
Galiza das mil maravillas: O cuberto da Mámoa
Esta peculiar estrutura atopase na aldea de Castrelo no lugar de A Mámoa, no concello de Forcarei (Pontevedra).
Tratase dun estrano cuberto feito con mamposteria de pedras, o que máis chama a atención é que está no lugar coñecido como A Mámoa, en pleno acceso o Campo das Mámoas onde se atopan varios restos de mámoas. A zona que non atopase moi ben sinalizada fai que un se fixe nesta estructura a cal ten súa similitude cunha propia anta cando se dirixe a zona das mámoas.
As pedras que compoñen a planta son moi parecidas a das antas e mesmo estan traballadas, o igual que as que fan de tellado aparte de que estan colocadas de forma peculiar sobre o muro que cerra a leira onde se atopa. Todo isto dalle un aire que faino parecer un cuberto en forma de monumento megalítico.
No seu interior, no cal caben unhas dúas persoas, hai unha mesa tamén feita en pedra moi cuca e outra pedra estirada que serve de banco cara a mesa. Isto fai da pequena zona habitacional un lugar cómodo e aprobeitado cunha orientación en contra dos ventos.
Non sabemos quen foi o creador desta singular estrutura, nin cando a fixo nin para que, pero posto que se atopa nun prado posiblemente súa función era resgardarse das choivas mentres se estaba co gando. O que si parece bastante claro e que súa forma non foi feita de casualidade, pois mesmo recorda a saida da cámara dunha anta. Se sumamos isto a que se atopa nunha zona onde se atopan varias mámoas, pode dar a conclusión ata que esas pedras pola forma e polo traballadas de antaño que parecen poden vir da estructura dunha autentica mámoa, ou no caso de non vir desa hipótese o autor poido copiala dunha mámoa.
Tratase dun estrano cuberto feito con mamposteria de pedras, o que máis chama a atención é que está no lugar coñecido como A Mámoa, en pleno acceso o Campo das Mámoas onde se atopan varios restos de mámoas. A zona que non atopase moi ben sinalizada fai que un se fixe nesta estructura a cal ten súa similitude cunha propia anta cando se dirixe a zona das mámoas.
As pedras que compoñen a planta son moi parecidas a das antas e mesmo estan traballadas, o igual que as que fan de tellado aparte de que estan colocadas de forma peculiar sobre o muro que cerra a leira onde se atopa. Todo isto dalle un aire que faino parecer un cuberto en forma de monumento megalítico.
No seu interior, no cal caben unhas dúas persoas, hai unha mesa tamén feita en pedra moi cuca e outra pedra estirada que serve de banco cara a mesa. Isto fai da pequena zona habitacional un lugar cómodo e aprobeitado cunha orientación en contra dos ventos.
Non sabemos quen foi o creador desta singular estrutura, nin cando a fixo nin para que, pero posto que se atopa nun prado posiblemente súa función era resgardarse das choivas mentres se estaba co gando. O que si parece bastante claro e que súa forma non foi feita de casualidade, pois mesmo recorda a saida da cámara dunha anta. Se sumamos isto a que se atopa nunha zona onde se atopan varias mámoas, pode dar a conclusión ata que esas pedras pola forma e polo traballadas de antaño que parecen poden vir da estructura dunha autentica mámoa, ou no caso de non vir desa hipótese o autor poido copiala dunha mámoa.
Paisaxes: A Fervenza do Xallas
A fervenza do Xallas e das únicas da Europa onde o río termina seu cauce directamente en forma de cascada no mar. Tratase seguramente da fervenza máis impresionante da Europa e nunha das formas naturais máis espectaculares da Galiza onde o Río Xallas desemboca na Costa da Morte formando un pequeño estuario.
Vista a desembocadura do Xallas na Costa da Monte en Ézaro
A desembocadura atopase no concello de Dumbría (bisbarra de Fisterra), máis exactamente na localidade costeira de Ézaro, na provincia da Coruña. Por desgraza a impoñente cascada vese afectada gravemente polo encoro de Santa Uxía que se atopa a tan só 1,5 río arriba. Isto fai que o río leve o seu tramo final case seco, desaparecendo asi prácticamente a fermosa fervenza e incumplindo asi gravemente a lei fluvial galega.
Presa da Santa Uxía danando a ferveza gravemente vista dende o mirador.E tan só os domingos cando a presa abre as comportas e a pánoramica voltase incrible, co impoñente e pedroso Monte Pindo os pés do Atlántico, atravesado pola bravas augas do Xallas que caen dende unha altura abrupta no estuario que da súas augas directamente o Océano Atlántico.
Mesmo que o extraordinario acontecemento natural que se produce por enriba de Ézaro e digno da terra dos deuses, cando un situase no alto mirador dende onde se ve toda a desmbocadura do Xallas o recorre un sentimento de tristura o mesmo tempo, pois dende ali tamén se ve o encoro de Santa Uxia danando a incrible paisaxe e seu entorno, un verdadeiro atentado…
Para chegar a este fermoso enclave natural da Galiza e moi doado, pois atopase entre as poboación de Carnota e Cee pola estrada AC-550 a altura da localidade de Ézaro (Dumbria).
Suscribirse a:
Entradas (Atom)